Böbrekler, yumruk büyüklüğünde ve fasulye şeklinde iki organdır. Günde yaklaşık 180 litre kanı süzerek vücuttaki atık maddeleri ve fazla sıvıyı idrar yoluyla uzaklaştırır. Bunun yanında kan basıncını düzenler, kemik sağlığı için D vitaminini etkinleştirir ve kan yapımını uyaran eritropoetin hormonunu üretir.
Kronik Böbrek Hastalığı Nedir?
Böbrek fonksiyonlarının üç aydan uzun süre boyunca azalmasına kronik böbrek hastalığı (KBH) denir. Hastalık genellikle yavaş ilerler ve erken evrelerde belirti vermeyebilir; bu nedenle "sessiz hastalık" olarak da anılır.
Evreler
- Evre 1–2: Böbrek fonksiyonu hafif azalmıştır, çoğu zaman belirti yoktur. Tesadüfen yapılan tahlillerde fark edilir.
- Evre 3: Orta düzeyde azalma; halsizlik, iştahsızlık ve tansiyon yüksekliği görülebilir.
- Evre 4: İleri düzey azalma; diyaliz ve nakil seçenekleri hakkında bilgilendirme yapılır, damar erişim yolu planlanır.
- Evre 5 (son dönem): Böbrekler yaşamı sürdürmeye yetecek düzeyde çalışamaz; diyaliz veya böbrek nakli gerekir.
Dikkat Edilmesi Gereken Belirtiler
- Sürekli halsizlik, çabuk yorulma ve dikkat dağınıklığı
- Ayak bileklerinde, ellerde ve göz çevresinde şişlik (ödem)
- İdrar miktarında azalma ya da artma, gece sık idrara çıkma, idrarda köpürme
- İştahsızlık, bulantı, ağızda metalik tat
- Kaşıntı ve ciltte kuruluk
- Kontrol altına alınamayan yüksek tansiyon
- Nefes darlığı, uyku düzensizliği, bacaklarda huzursuzluk
Bu belirtiler başka hastalıklarda da görülebilir. Kesin tanı için hekim değerlendirmesi ve laboratuvar tetkikleri gereklidir.
Kimler Risk Altında?
- Diyabet (şeker hastalığı) — ülkemizde böbrek yetmezliğinin en sık nedenidir
- Yüksek tansiyon — ikinci en sık neden
- Ailesinde böbrek hastalığı bulunanlar
- 60 yaş üzerindekiler
- Uzun süre ağrı kesici kullananlar
- Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu veya böbrek taşı öyküsü olanlar
- Obezite ve sigara kullanımı
Erken Teşhis Neden Önemli?
Kronik böbrek hastalığı erken evrede fark edildiğinde ilerlemesi yavaşlatılabilir. Risk grubundaysanız yılda en az bir kez kan kreatinin, GFR (böbrek süzme hızı) ve idrarda protein tetkiklerini yaptırmanız önerilir. Tansiyon ve kan şekeri kontrolü, böbrek sağlığını korumanın en etkili yoludur.
